Γιώργος Βελέντζας: Ο αξέχαστος «γέρο-Μανταρινάκης», ο αστυνόμος του ελληνικού σινεμά, η περιπέτεια με τα υγρά στους πνεύμονες και η μάχη για μια ανάσα

Υπάρχουν ηθοποιοί που η φιλμογραφία τους μοιάζει με ολόκληρη ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου. Ο Γιώργος Βελέντζας ήταν ένας από αυτούς. Γεννημένος στις 4 Δεκεμβρίου 1927 στην Αθήνα, μεγάλωσε στην περιοχή του Αγίου Θωμά στους Αμπελόκηπους και έμελλε να γίνει ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους δευτεραγωνιστές της χρυσής εποχής. Με μια καριέρα που απλώθηκε σε πάνω από έξι δεκαετίες και σχεδόν 210 ταινίες, ο Βελέντζας υπήρξε ο αστυνόμος, ο χωροφύλακας, ο στρατιωτικός, ο πατέρας, ο γείτονας – όλοι εκείνοι οι ρόλοι που έδιναν χρώμα και ζωντάνια στις ιστορίες που αγαπήσαμε.

Η ζωή του, ωστόσο, δεν υπήρξε μόνο φώτα και πλατό. Είχε τους έρωτές του, τις χαρές του, αλλά και τις δοκιμασίες του. Και παρά τις αντιξοότητες, ο Γιώργος Βελέντζας παρέμεινε όρθιος, χαμογελαστός και γεμάτος κέφι μέχρι το τέλος.

Τα πρώτα χρόνια: από διανομέας σε ηθοποιό
Ο Γιώργος Βελέντζας δεν είχε εύκολα ξεκινήματα. Μεγάλωσε σε μια εποχή που η φτώχεια ήταν καθημερινότητα και τα όνειρα έμοιαζαν πολυτέλεια. Αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σχολείο από μικρός και να εργαστεί ως διανομέας για να βοηθήσει την οικογένειά του. Η ζωή τον είχε βάλει νωρίς στον στίβο της επιβίωσης.

Όμως, η μοίρα του επιφύλασσε μια απρόσμενη στροφή. Μια μέρα, έπεσε πάνω σε μια αγγελία της Νόβακ Φιλμ που αναζητούσε ηθοποιούς. Χωρίς δεύτερη σκέψη, αποφάσισε να τολμήσει. Η υποκριτική τον κέρδισε αμέσως. Γράφτηκε στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και σε ηλικία 21 ετών έκανε το κινηματογραφικό του ντεμπούτο. Ήταν το 1948, στην πολεμική ταινία «Οχυρό 27» του Μαυρίκιου Νόβακ, μια ιστορία για την αντίσταση των Ελλήνων στρατιωτών στο οχυρό του Ρούπελ. Ήταν η αρχή μιας μακράς και γεμάτης πορείας.

Η άνοδος: οι συνεργασίες και οι πρώτες επιτυχίες
Το 1948 ήταν μια χρονιά-σταθμός για τον Βελέντζα. Την ίδια χρονιά που έκανε το ντεμπούτο του στον κινηματογράφο, εμφανίστηκε για πρώτη φορά και στο θέατρο, με τον θίασο του Βασίλη Αργυρόπουλου, στο έργο του Μιχάλη Κουνελάκη «Η απαγωγή του Σμαράγδως». Από τότε, η καριέρα του πήρε φωτιά.

Σύντομα, ο Βελέντζας βρέθηκε να συνεργάζεται με τους μεγαλύτερους θρύλους της εποχής. Πέρασε από τους θιάσους της Σοφίας Βέμπο, του Βασίλη Αυλωνίτη, της Βάσως Βασιλειάδου, του Νίκου Ρίζου, του Κώστα Βουτσά, του Κώστα Χατζηχρήστου, του Θανάση Βέγγου. Ήταν παντού, κι όπου κι αν βρισκόταν, η παρουσία του ήταν πάντα ουσιαστική.

Το 1955, η επιτυχία του ήταν πια ορατή. Οι ταινίες «Τα αρραβωνιάσματα», «Η καφετζού» και «Μαρία Πενταγιώτισσα» τον έκαναν γνωστό στο ευρύ κοινό. Το 1963, μάλιστα, πήρε μέρος σε 18 ταινίες – μια απίστευτη παραγωγικότητα που δείχνει πόσο πολύ τον ήθελαν οι σκηνοθέτες. Ανάμεσά τους, η αξέχαστη «Χτυποκάρδια στο Θρανίο». Μπορεί να έπαιζε κυρίως μικρούς ρόλους, αλλά ποτέ δεν έμεινε χωρίς δουλειά.

Ο αστυνόμος, ο στρατιωτικός και οι αξέχαστοι ρόλοι
Ο Γιώργος Βελέντζας έπαιξε σε όλα τα είδη: κωμωδία, δράμα, περιπέτεια, λαϊκό φιλμ. Όμως, ένας τύπος ρόλου τον ακολούθησε σε όλη του την καριέρα: αυτός του αστυνομικού. Ήταν ο διοικητής του αστυνομικού τμήματος, ο χωροφύλακας, ο αυστηρός αξιωματικός. Το αυστηρό βλέμμα του, το παράστημά του, η φωνή του – όλα ταίριαζαν απόλυτα σε αυτούς τους ρόλους.

Μια από τις πιο χαρακτηριστικές του εμφανίσεις ήταν στην κωμωδία του Θόδωρου Μαραγκού «Από πού πάνε για τη χαβούζα;» (1978), όπου υποδύθηκε τον αδερφό της αξέχαστης Άννας Μαντζουράνη. Εξίσου αξέχαστος υπήρξε ο ρόλος του στην ταινία του Ερρίκου Θαλασσινού «Ο τσαρλατάνος» (1973), δίπλα στον Θανάση Βέγγο, όπου έπαιξε τον αυστηρό διοικητή του αστυνομικού τμήματος. Ποιος μπορεί να ξεχάσει τον μάγκα Μήτσο στην ταινία «Της κακομοίρας» με τον Κώστα Χατζηχρήστο, ή τον χωροφύλακα στο «Ένας βλάκας και μισός» με τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο, ή ακόμα τον γιατρό στο «Αλίμονο στους νέους» με τον Δημήτρη Χορν; Ήταν δεκάδες οι ρόλοι που τον καθιέρωσαν ως μια από τις πιο χαρακτηριστικές φιγούρες του ελληνικού σινεμά.

Το θέατρο, το ραδιόφωνο, η μεταγλώττιση και η τηλεόραση
Ο Γιώργος Βελέντζας δεν περιορίστηκε ποτέ στον κινηματογράφο. Η θεατρική του παρουσία ήταν εξίσου σημαντική. Συνεργάστηκε με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και το Εθνικό Θέατρο, όπου έκλεισε την καριέρα του το 2011 με το έργο του Αντωνίου Μάτεσι «Βασιλικός», σε σκηνοθεσία Σπύρου Ευαγγελάτου. Ήταν μια λαμπρή κατάληξη για μια ζωή αφιερωμένη στη σκηνή.

Παράλληλα, ασχολήθηκε με το ραδιόφωνο, το ντουμπλάρισμα και τη μεταγλώττιση. Χάρισε τη φωνή του στη θρυλική σειρά «Το μικρό σπίτι στο λιβάδι», που προβλήθηκε το 1974 από την ΥΕΝΕΔ, ενώ συμμετείχε και στις πρώτες ιδιωτικές τηλεοπτικές παραγωγές. Η γενιά του 1990 τον θυμάται από τη σειρά «Αστυνόμος Θανάσης Παπαθανάσης», ενώ οι νεότεροι τον γνώρισαν μέσα από τον ρόλο του πατέρα της Ματίνας στη σειρά του ΑΝΤ1 «Κωνσταντίνου και Ελένης». Εκεί, υποδύθηκε τον γέρο-Μανταρινάκη, έναν ρόλο που τον έκανε αγαπητό σε μια νέα γενιά θεατών.

Ο έρωτας, ο γάμος και η κουμπαριά με τον Ξανθόπουλο
Η προσωπική ζωή του Γιώργου Βελέντζα υπήρξε εξίσου γεμάτη και συναρπαστική. Η μεγάλη του αγάπη ήταν η Αρτλάνα, μια γυναίκα που του έκλεψε την καρδιά. Την εποχή εκείνη, έπαιζε με τη Σοφία Βέμπο. Η μεγάλη τραγουδίστρια και ο σύζυγός της, ο σπουδαίος συνθέτης Μίμης Τραϊφόρος, του είχαν πει: «Γιώργο, ετοιμάσου, εμείς θα σε παντρέψουμε». Και έτσι έγινε. Ο γάμος τους έγινε με μεγαλοπρέπεια, και όπως είχε πει ο ίδιος γελώντας, η Σοφία Βέμπο ήπιε ολόκληρο το δισκοπότηρο κατά τη διάρκεια της τελετής, αφήνοντας τον ιερέα άφωνο.

Ένα χρόνο αργότερα, το 1966, γεννήθηκε ο μονάκριβος γιος τους, ο Θανάσης. Όταν το παιδί έγινε ενός έτους, ο Νίκος Ξανθόπουλος, με τον οποίο ο Βελέντζας είχε συνεργαστεί σε δύο ταινίες, το βάφτισε. Ο γιος του, Θανάσης Βελέντζας, είχε πει σε συνέντευξή του: «Ναι, νονός μου είναι ο Νίκος Ξανθόπουλος και το καυχιέμαι. Είναι σπουδαίος άνθρωπος». Μια κουμπαριά που δέθηκε με αμοιβαία εκτίμηση και αγάπη.

Το ρεκόρ των 209 ταινιών και η βαθιά φιλία με τον Βέγγο
Ο Γιώργος Βελέντζας υπήρξε ένας από τους πιο παραγωγικούς ηθοποιούς της γενιάς του. Από τη δεκαετία του ’60 που ξεκίνησε να παίζει συστηματικά, συμμετείχε σε συνολικά 209 ταινίες. Ένα νούμερο που προκαλεί δέος και αποδεικνύει την απίστευτη εργατικότητα και την αξία του.

Η βαθύτερη φιλία του, ωστόσο, ήταν με τον Θανάση Βέγγο και τον Κώστα Χατζηχρήστο. Όπως είχε πει ο ίδιος χαρακτηριστικά: «Είμαι ο τελευταίος της γενιάς του Θανάση Βέγγου. Ξέρετε, εμένα κολλητοί μου ήταν ο Βέγγος και ο Χατζηχρήστος. Με αυτούς λαχταρούσα να παίξω, ρίχναμε πολύ γέλιο. Ταιριάζαμε. Δουλέψαμε πολύ μαζί. Με τον Θανάση πήγαμε περιοδεία έξι φορές στην Αυστραλία». Ήταν ένας άνθρωπος που λάτρευε τη δουλειά του, αλλά πάνω απ’ όλα λάτρευε τους ανθρώπους με τους οποίους δούλευε.

Το βραβείο στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης
Η αναγνώριση της αξίας του ήρθε και με τον πιο επίσημο τρόπο. Το 1993, για τη συμμετοχή του στην ταινία του Πατρίς Βιβανκό «Ζωή χαρισάμενη», κέρδισε το βραβείο ερμηνείας Β’ ρόλου στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Ήταν μια δικαίωση για τον άνθρωπο που επί δεκαετίες στήριζε με το ταλέντο του τις ταινίες, χωρίς ποτέ να διεκδικεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Όπως είχε πει και ο ίδιος, η χαρά του ήταν να παίζει δίπλα σε μεγάλους ηθοποιούς και να τους κάνει να λάμπουν ακόμα περισσότερο.

Το τέλος: η μάχη με τα υγρά στους πνεύμονες
Ο Γιώργος Βελέντζας έφυγε από τη ζωή στις 20 Ιουλίου 2015, σε ηλικία 87 ετών. Τα τελευταία του χρόνια υπήρξαν δύσκολα. Μπήκε στο νοσοκομείο Σωτηρία για να κάνει μια επέμβαση αφαίρεσης υγρών από τους πνεύμονες, αλλά οι γιατροί κρίναν ότι η επέμβαση ήταν αδύνατη λόγω της προχωρημένης ηλικίας του. Όπως είχε εξηγήσει ο γιος του, Θανάσης, «δεν θα κατάφερνε να επιζήσει». Ο γιος του τον είχε κοντά του στο σπίτι, φροντίζοντάς τον μέχρι την τελευταία στιγμή.

Μια ανεξίτηλη κληρονομιά
Ο Γιώργος Βελέντζας υπήρξε ένας από τους πιο αγαπητούς και καταξιωμένους ηθοποιούς του ελληνικού κινηματογράφου. Μπήκε αργά στον χώρο, αλλά το ταλέντο του ήταν τόσο εμφανές που γρήγορα έγινε αναντικατάστατος. Συνεργάστηκε με όλα τα μεγάλα ονόματα, άφησε το στίγμα του σε εκατοντάδες ταινίες, και χάρισε αμέτρητες στιγμές γέλιου και συγκίνησης στο κοινό.

Η τελευταία του εμφάνιση στη μεγάλη οθόνη έγινε το 2010, στην ταινία του Τζώρτζη Αγαθονικιάδη «Πικρό Χιόνι». Ήταν ένας επίλογος αντάξιος της πορείας του. Η φιλμογραφία του, οι συνεργασίες του, η φιλία του με τον Βέγγο και τον Χατζηχρήστο, η αφοσίωσή του στην τέχνη – όλα αυτά συνθέτουν το πορτρέτο ενός ανθρώπου που έζησε για το θέατρο και τον κινηματογράφο.

Σήμερα, ο Γιώργος Βελέντζας συνεχίζει να ζει μέσα από τις ταινίες του. Κάθε φορά που βλέπουμε μια παλιά ελληνική κωμωδία και αναγνωρίζουμε το αυστηρό, αλλά πάντα ανθρώπινο βλέμμα του αστυνόμου ή του χωροφύλακα, θυμόμαστε τον άνθρωπο που με τη σιωπηλή του παρουσία έκανε τις ταινίες μας καλύτερες. Και ας μην ήταν ποτέ ο πρωταγωνιστής, η θέση του στην καρδιά του κοινού είναι εξίσου σημαντική. Γιατί ο Γιώργος Βελέντζας δεν ήταν απλώς ένας ηθοποιός. Ήταν η ίδια η ψυχή του ελληνικού σινεμά.